مطالب

آشنایی با انواع مرخصی و ماموریت در قانون کار ایران

همان‌طور که می‌دانید کارمندان و کارگران سازمان‌ها، پس‌ از گذراندن یک بازه زمانی مشخص، احساس خستگی می‌کنند. بنابراین به استراحت و مرخصی نیاز دارند. البته موارد دیگری نیز برای مرخصی در نظر گرفته شده‌ است. از جمله انواع مرخصی می‌توان به مرخصی ساعتی، زایمان، استعلاجی و… اشاره کرد. در این مقاله قصد داریم به معرفی انواع مرخصی و ماموریت در قانون کار و نحوه ثبت در سیستم حضور و غیاب اقدام نماییم.
مرخصی به حقی گفته می‌شود که مطابق با قانون اساسی برای کارگران و کارمندان در نظر گرفته شده‌ است. بر اساس این قانون، کارمندان و یا کارگران سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف می‌توانند در برخی از روزهای غیرتعطیل در محل کار خود حضور پیدا نکنند. اما این ماده قانونی، دارای ویژگی‌ها و شرایط مخصوص به خود است.
آنچه در این مقاله می‌خوانید:
مرخصی ساعتی
مرخصی زایمان
پرداخت حقوق در مرخصی زایمان چگونه است؟
مرخصی بدون حقوق
مرخصی بین تعطیلی
مرخصی استحقاقی
مرخصی استعلاجی؛ مرخصی ایام بیماری
مرخصی ازدواج و فوت
مرخصی پاس شیر
مرخصی حج
نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
مرخصی استحقاقی کارگران در قانون کار چیست؟
یک کارگر چند روز در سال استحقاقی دارد؟
قانون مرخصی ساعتی وزارت کار چیست؟
آیا روز کارگر تعطیل است؟
آیا مرخصی زایمان برای مردان وجود دارد؟
آیا مرخصی اجباری قانونی است یا غیر قانونی؟
حق ماموریت چیست و چگونه محاسبه میشود؟
نحوه محاسبه مرخصی و ماموریت در سیستم حضور و غیاب
استفاده از کارت
استفاده از کلیدهای عملیاتی
استفاده از پرتابل نرم افزاری
مرخصی ساعتی
مرخصی ساعتی همان‌طور که از نامش نیز مشخص شده، به‌ صورت ساعتی و با تأیید کارفرما برای کارگران در نظر گرفته می‌شود. زمان دقیق این نوع از مرخصی به‌ نظر کارفرما و تأیید وی بستگی دارد. اما به‌ طور کلی می‌توان گفت زمان این نوع از مرخصی می‌تواند بین ۲ تا ۶ ساعت متغیر باشد. در حالت معمول از این نوع مرخصی برای انجام کارهای ضروری استفاده می‌شود.
مرخصی زایمان
این نوع از مرخصی برای حمایت از زنان شاغل در نظر گرفته شده‌ است. مدت‌زمان این مرخصی ۹ ماه است. در این نوع مرخصی و در این زمان، سازمان تامین اجتماعی حقوق و مزایای زنان باردار را پرداخت خواهد کرد.
پرداخت حقوق در مرخصی زایمان چگونه است؟
در حال حاضر پرداخت حقوق به زنانی که شاغل هستند در زمان مرخصی زایمان، به‌ صورت ماهیانه پرداخت می‌شود تا به معیشت این دسته از زنان شاغل کمک کند و از طرف دیگر، مشوقی برای افزایش جمعیت باشد. این میزان، معادل دو سوم آخرین مزد با در نظر گرفتن روزهای استراحت است و بدون کسر ۳ روز اول پرداخت خواهد شد.
مرخصی بدون حقوق
مرخصی بدون حقوق مخصوص استفاده در زمان‌هایی است که کارگر و یا کارمند، تحت پوشش دیگر انواع مرخصی نباشد. در چنین شرایطی، کارمند و قرارداد او به حالت تعلیق درخواهد آمد.مدت‌زمان معمول این نوع از مرخصی تا ۲ سال است. در این شیوه مرخصی، کارمند پس‌ از گذراندن دوران تعلیق و یا مرخصی می‌تواند به کار خود بازگردد. بنابراین جایگاه و موقعیت او تضمین‌ شده است.
مرخصی بین تعطیلی
مرخصی بین تعطيلي، مربوط به زمان‌هایی است که چند روز تعطیل رسمی پشت سر هم وجود داشته باشد و در میان این روزها، یک روز غیرتعطیل نیز قرار گرفته باشد. در چنین مواقعی کارمندان و یا کارگران می‌توانند آن یک روز را نیز مرخصی دریافت نمایند.
مرخصی استحقاقی
در صورتی‌ که یک کارمند در روزهایی از سال در محیط کاری خود حاضر نشود اما هیچ مبلغی نیز از حقوق وی کسر نشود در اصطلاح به این اقدام، مرخصی استحقاقی گفته می‌شود. لازم به ذکر است که مطابق با قانون کار هر کارمندی می‌توانند در طی ماه، ۲.۵ روز، مرخصی داشته باشد. وی در طی سال می‌تواند ۲۶ روز مرخصی استحقاقی دریافت کند که برای شرایط معمولی در نظر گرفته‌ شده است. این نوع از مرخصی در تمامی کشورها و شرکت‌ها اجرا می‌شود.
مرخصی استعلاجی؛ مرخصی ایام بیماری
در صورتی‌ که کارمندی، نوعی بیماری و یا مشکل در سلامتی خود داشته باشد می‌تواند از مرخصی استعلاجی که نوعی مرخصی ویژه ایام بیماری است استفاده کند. کارفرما در شرایطی این نوع مرخصی را تایید می‌کند که سازمان تامین اجتماعی آن را پذیرفته باشد. تعداد روزهای این نوع مرخصی نامشخص است. چراکه نیاز به تأیید پزشک مورد تأیید سازمان تأمین اجتماعی دارد. در چنین شرایطی کارمند می‌تواند تمامی حقوق و مزایای خود را دریافت نماید.
مرخصی ازدواج و فوت
مطابق با قانون کار، تمامی کارمندانی که ازدواج می‌کنند می‌توانند از ۳ روز مرخصی با حقوق استفاده کنند. هم‌چنین در صورتی‌ که کارمندان با وقایعی از قبیل فوت اقوام درجه یک خود از قبیل: همسر، پدر، مادر و فرزندان نیز مواجه شوند می‌توانند از ۳ روز مرخصی با حقوق استفاده کنند.
مرخصی پاس شیر
طبق این نوع از مرخصی، مادرانی که طفل شیرخوار دارند می‌توانند به مدت‌زمان ۲ سال، هر روز ۱ ساعت از مرخصی ساعتی استفاده کنند و به نوزاد خود شیر بدهند. در صورتی‌ که مادری فرزندان دوقلوی شیرخوار داشته باشد مدت‌زمان مرخصی ساعتی وی در این ۲ سال، به روزی ۲ ساعت خواهد رسید. زمان این مرخصی می‌تواند در آغاز شروع کار و یا پایان آن باشد.
مرخصی حج
کارمندانی که به‌ منظور ادای فریضه حج واجب، به مکه اعزام می‌شوند می‌توانند ۳۰ روز مرخصی حج تمتع را دریافت نمایند. در صورتی‌ که کارمندی، ۳۰ روز مرخصی نداشته باشد می‌تواند در این ایام از مرخصی بدون حقوق استفاده کند.
نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
به‌ موجب قانون کار، تمامی کارگرانی که به مشاغل سخت و زیان‌آور اشتغال دارند می‌توانند هر سال، ۵ هفته مرخصی بگیرند. این زمان معادل ۳ روز در هر ماه است. در حالت کلی، مدت‌زمان استفاده از مرخصی‌های استحقاقی، ۲۶ روز در سال است که با در نظر گرفتن روز جمعه به ۳۰ روز می‌رسد. برای کارهایی که کم‌تر از یک‌سال هستند مرخصی به نسبت مدت‌زمان کاری، مورد محاسبه واقع می‌شود. در صورتی‌ که وقایعی از قبیل بازنشستگی، ازکارافتادگی، تعطیلی کارگاه، فوت کارگر و… اتفاق بیفتد در ازای مرخصی‌های استفاده‌ نشده، مطالبات به کارگر و یا وراث وی پرداخت می‌گردد. اما اگر کارگر، استعفا بدهد هیچ‌گونه مطالبه‌ای بابت مرخصی‌های باقیمانده به وی تعلق نمی‌گیرد.
مرخصی استحقاقی کارگران در قانون کار چیست؟
این مرخصی که با نام مرخصی سالیانه نیز شناخته می‌شود در ازای هر سال کار یک کارگر به وی تعلق خواهد گرفت. در این مدت زمان، حقوق کارگر نیز به وی پرداخت خواهد شد.
یک کارگر چند روز در سال استحقاقی دارد؟
حداکثر مدت‌زمان مرخصی استحقاقی برای کارگران، یک ماه در هر سال کاری، تعیین‌ شده است.
قانون مرخصی ساعتی وزارت کار چیست؟
هر یک از کارمندان و کارگران می‌توانند در صورت لزوم، برای انجام وظایف شخصی و در صورت موافقت کارفرما، از مرخصی ساعتی در ساعات اداری استفاده کنند. حداکثر مدت‌زمان این مرخصی در طول ماه، ۱۶ ساعت است. درآخر هر ماه نیز به‌ ازای هر ۸ ساعت معادل یک روز از مرخصی استحقاقی کارگر مورد نظر کسر خواهد شد. چراکه این نوع مرخصی، از انواع مرخصی‌های استحقاقی به شمار می‌رود.
آیا روز کارگر تعطیل است؟
مطابق با قانون کار جمهوری اسلامی ایران، روز کارگر که مصادف با ۱۱ اردیبهشت‌ماه هر سال است تعطیل است. بنابراین هیچ‌یک از کارفرمایان اجازه ندارند در چنین روزی کارگران خود را مجبور به کار نمایند.
آیا مرخصی زایمان برای مردان وجود دارد؟
مردانی که خود و همسرانشان شاغل هستند می‌توانند در زمان تولد فرزندشان از ۱۴ روز مرخصی استفاده کنند. در شرایطی که خانم، از حق زایمان خود استفاده کرده باشد.
آیا مرخصی اجباری قانونی است یا غیر قانونی؟
در شرایط حاضر بسیاری از صاحبان کارگاه‌ها و کارفرمایان، کارگاه خود را تعطیل می‌کنند و به کارگران مرخصی اجباری می‌دهند. در صورتی‌ که این تعطیلی بدون حقوق باشد، غیرقانونی است. چراکه در این مدت‌زمان، لازم است کارفرمایان تمامی حقوق و مزایای کارگران را پرداخت کنند.
حق ماموریت چیست و چگونه محاسبه میشود؟
حق ماموریت از جمله پاداش‌هایی است که به کارمندانی داده می‌شود که وظایف شغلی خود را در خارج از محدوده کاریشان انجام می‌دهند. این حق نباید از مزد ثابت و یا پایه روزانه کارگران کم‌تر باشد. از طرف دیگر در چنین مواقعی کارفرما باید وسیله و هزینه رفت و برگشت را نیز تقبل نماید. حق ماموریت به‌ طور کلی شامل مواردی است که کارگر حداقل ۵۰ کیلومتر از محیط کاری خود فاصله می‌گیرد و یا ناچار است حداقل یک شب را در مکانی خارج از محدوده شغلی خود سپری کند. در این زمان، کارفرما در مورد تامین هزینه خوراک وی وظیفه‌ای ندارد. هزینه مکان اقامت نیز طبق توافق هر دو طرف سنجیده می‌شود. به‌ طور کلی این مبلغ، به‌ صورت ضرب تعداد روزهای ماموریت در حقوق ثابت کارکنان به دست می‌آید.
تبث مرخصی در دستگاه حضور و غیاب
نحوه محاسبه مرخصی و ماموریت در سیستم حضور و غیاب
همان‌طور که می‌دانید ثبت مرخصی و ماموریت در سیستم حضور و غیاب، یکی از موارد پرکاربرد این نوع از سیستم‌های کنترل تردد است. در حالت کلی، با استفاده از ۳ روش می‌توان مرخصی و یا مأموریت‌های ساعتی را در دستگاه‌های حضور و غیاب ثبت نمود.
استفاده از کارت
در برخی از سیستم‌های حضور و غیاب، با استفاده از کارت‌های مخصوص، می‌توان مجوزهای ساعتی را ثبت کرد. در چنین شرایطی دو کارت با عناوین مرخصی ساعتی و ماموریت ساعتی در کنار سیستم جای می‌گیرد. بنابراین افرادی که قصد خروج از شرکت را دارند می‌توانند در ابتدا کارت مورد نظر خود و سپس ترددشان را بر روی دستگاه ثبت کنند. اما در زمان بازگشت، تنها باید تردد خود را ثبت کنند. در مرخصی‌ها و ماموریت‌های اول وقت، کارمند باید هنگام ورود به شرکت در ابتدا کارت مجوز، سپس تردد خود را ثبت کند تا سیستم از اول وقت تا ساعت ورود ثبت شده را به‌ عنوان مرخصی و یا ماموریت، مورد محاسبه قرار دهد. اما در مرخصی و ماموریت آخر وقت که کارمند، یک یا چند ساعت قبل‌ از پایان کار از شرکت خارج می‌شود لازم است در ابتدا کارت مجوز و سپس تردد ثبت گردد. در چنین شرایطی، سیستم حضور و غیاب، زمان خروج کارمند تا انتهای ساعت کاری را به‌ عنوان مرخصی و یا مأموریت در نظر می‌گیرد.
استفاده از کلیدهای عملیاتی
بیشتر دستگاه‌های ثبت تردد، امکاناتی برای ثبت مرخصی ساعتی و ماموریت ساعتی دارند. این امکانات یا به‌ صورت کلیدند و یا قابلیت استفاده به‌ صورت لمسی را دارند. بنابراین کارکنان می‌توانند قبل‌ از ثبت تردد به‌ جای کارت از این کلیدها استفاده کنند.
استفاده از پرتابل نرم افزاری
در حال حاضر این امکان وجود دارد که کارکنان بتوانند با استفاده از نرم‌افزارهای حضور و غیاب تحت وب، با دسترسی به اینترنت، به پرتابل حضور و غیاب مرتبط به خود، دسترسی پیدا کنند و مرخصی و یا ماموریت ساعتی خود را به ثبت برسانند. راما سیستم عرضه کننده انواع دستگاه های حضور و غیاب در ایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *